Latest Post

Wednesday, 15 November 2017

UFANYE NINI UKIGUNDUA UMENUNUA ARDHI ILIYOWEKWA REHANI BILA KUJUA ?.

|0 comments
Image result for NYUMBA NA KIWANJA

NA BASHIR   YAKUB - 

Umenunua  kiwanja  au  nyumba.  Aliyekuuzia  amekuhahakikishia  kuwa kiwanja/nyumba  hiyo iko  salama  na  haina  mgogoro  wowote. Mbali  na  mgogoro  pia  amekuhakikishia  kuwa  kiwanja/nyumba  hiyo  hajaiweka  rehani  popote  ili  kuchukua  mkopo.

Amekuhakikishia  kuwa  mpaka  wakati unanunua  kiwanja/nyumba hiyo, ni kuwa  iko  salama  na  haijashikiliwa  na  benki  au taasisi  yoyote  ya  fedha  kwa  ajili  ya  mkopo.

Au pengine  hukuuliza  kabisa  kama  kuna  deni lolote,  umejikuta tu  umenunua  bila  kuuliza  swali  kama hilo. Baadae  sasa  ndio  unagundua  kuwa  kiwanja/nyumba  uliyonunua kuna taasisi  moja  ya  fedha  ambapo  aliyekuuuzia  alichukua  mkopo  na  kuiweka   dhamana/rehani  na  bado  hajamalizia  mkopo huo.

Taasisi  hiyo inakuonesha  nyaraka  halali  za  kushikilia  kiwanja/nyumba  hiyo kama  dhamana  muda  mrefu  hata  kabla wewe  hujanunua. Na  kwa  bahati  mbaya  aliyekuuzia hujui  tena  alipo  au  bahati  nzuri  unajua  alipo.

 Lakini hata ukijua alipo, tayari  umeishanunua  na  hela  ulishampa  na  kila  kitu  kilikwishakamilika. Nini  kinakusaidia  kukutoa  katika  hali  hii  ambayo  sasa unaelekea  kuingia  katika mgogoro  mkubwa wenye  sura ya hasara.
Sheria  namba 4 ya 199, Sheria  ya  ardhi  itatupatia majibu   ya  jambo  hili.

1.UNUNUZI WA AINA HIYO UNAVYOTAMBULIKA KISHERIA.

Ununuzi  wa  aina hiyo  unatambulika  kama  aina  ya ununuzi ambao  unaingilia  haki  ya  mtoa  mkopo. Kifungu  cha  69(1) cha  sheria  hiyo  kinauita  ununuzi  huo  kama  ununuzi  unaolenga  kupora/kuharibu(defeat)  haki  ya  mtoa  mkopo.

Mtoa  mkopo  hapa  ni  benki  au  taasisi  nyingine  ya  fedha iliyotoa  mkopo.
Kwahiyo  kujikuta  umenunua  eneo  lenye  mazingira  ya namna hiyo hadhi  yake ni kama ilivyoelezwa hapa juu.

2. HAKI  ALIZONAZO MTOA  MKOPO DHIDI YAKO MNUNUZI.    

Kifungu  cha  7(1)( cha  sheria  tajwa   kinasema  kuwa  ikiwa mtoa  mkopo  atagundua  kuwa  rehani  aliyoshikilia  imeuzwa bila taarifa/kuhusishwa, basi  atakuwa  na  haki  ya  kwenda  mahakamani  na  kudai  kutenguliwa(set aside)  kwa  ununuzi  huo.  Ununuzi  wako  wa  eneo  husika  utatenguliwa  na  mahakama.

 Kwenda  mahakamani  ni  baada  ya  kukutaka  mnunuzi  uondoke  au  uachie hiyo  ardhi  kwakuwa  ilikuwa  rehani  na  pengine  ukakataa.  Ikiwa  utakubali kuachia  kirahisi na kukubali  hasara  basi  haitakuwepo  haja  ya  mtoa  mkopo  kwenda  mahakamani.

Lakini ikiwa  utakaidi  basi  ataiomba  mahakama  itengue  ununuzi  wako kwakuwa  umeuziwa  wakati  akiwa  ameshikilia eneo  hilo  kama  dhamana/rehani.

3.  JE  WEWE MNUNUZI  UNA  HAKI  GANI.      

Kifungu  cha  71 ( 1) kinaeleza jambo  moja  ambalo  linaweza  kukusaidia  kama mnunuzi  katika  mazingira  kama  haya.  Ni  kuwa  utatakiwa  kuthibitisha  kuwa  wakati  unanunua  haukujua  kabisa  kama  nyumba/kiwanja hicho  kiliwekwa  rehani  sehemu.  Ni  kazi  yako  kuhakikisha  unathibitisha  kutokufahamu kabisa  lolote  kuhusu  kuwekwa  kwake  rehani  wakati  ukinunua.

Ikiwa  utaweza  kulithibitisha  hilo  basi  kifungu hicho  kinaeleza  kuwa  mahakama  haitatoa  amri  ya  kutengua  ununuzi  wako. Hilo  ndilo  linaloweza  kukuokoa  na kadhia  hii.

Hata  hivyo  kuthibitisha  jambo hili kuwa  hukujua  kuna  misingi  yake. Kifungu  cha 71(2) kimetaja  msingi  mkuu  wa  kuthibitisha  kuwa   hukujua ni  kuonesha kwa ushahidi   kuwa  kabla  ya  kununua  ulifanya  utafiti  wa kutosha(due diligence/actual  and constructive notice),  na  unaokidhi  viwango  vya  kisheria ili  kujiridhisha  kuwa eneo  unalonunua halina  tatizo/mgogoro.

Moja ya  hatua  unayotakiwa  kuthibitisha  ni kuonesha  kuwa  ulifanya  “official  search”  na taratibu nyingine ambazo  zinakidhi  viwango vya kisheria katika  kujiridhisha  kabla  ya  kununua.

Basi  ukiweza  kuthibitisha  hayo  ununuzi  wako hautatenguliwa. Na hapo ndipo tunaposisitiza  sana kuhusu  kufuata taratibu za kisheria za manunuzi ya ardhi lengo likiwa  kukuweka  salama na hatari  kama hizi  mbeleni. Tujihadhari.
MWANDISHI   WA   MAKALA  HAYA   NI   MWANASHERIA  NA  MSHAURI   WA  SHERIA  KUPITIA  GAZETI   LA  JAMHURI   KILA   JUMANNE.  0784482959,  0714047241bashiryakub@ymail.com


Wednesday, 1 November 2017

JE WAJUA KUTELEKEZA ARDHI NI PAMOJA NA HAYA.

|0 comments

Image result for ARDHI YETU

NA  BASHIR  YAKUB -

Kuna  mambo ambayo  yafaa  tujihadhari  nayo  sana  hasa  kipindi  hiki. Wengi wamefutiwa  umiliki wa  ardhi. Takwimu  za kufutiwa ni kubwa sana kipindi hiki kama ulikuwa hujui. Kwa  watu  wanaonunua  ardhi  na  kwenda  kuishi  nje  ya  nchi  hili  lawahusu  sana kabla hamjapoteza ardhi zenu.  

Najua  unachojua kuhusu  kutelekeza ardhi  ni pengine  kutokujenga,  au  kutoitumia  kama ilivyopangiwa matumizi, nk. Ni kweli lakini  hiyo ni maana  finyu  ya kutelekeza ardhi. 

Maana  ni  zaidi ya hiyo,  na  hapa tutaona  ili  ujihadhari na  uwezekano wa  kupoteza  ardhi  yako.

1.MAMBO  AMBAYO  UKIFANYA  UTAHESABIKA  KUTELEKEZA  ARDHI.

Mambo  haya  yameelezwa   na  Sheria  Namba  4  ya  ardhi  ya  1999 kifungu  cha  51(1).

( a ) Kutokulipa  kodi, tozo  au  ushuru  wowote  ambao  upo  kisheria  kwa  ajili  ya  ardhi  ni  kutelekeza  ardhi  kwa  mujibu  wa  sheria hiyo.  Mnazijua  kodi  za  majengo,  kodi  za  ardhi  nk.  Hizi  ni  muhimu  sana  na  kimsingi  ndizo  zinazoeleza  uhai  wa  ardhi  yako.

Ikiwa hulipi  hizi  hata  kama  eneo  hilo  umejenga  kiwanda  kinachofanya  kazi  saa  24  siku  7  za  wiki  bado  mbele  ya  macho  ya  sheria  unahesabika  kutelekeza  ardhi.  Dawa  ya  kuepuka  hili  ni  ndogo.  Lipa  hizo  kodi  na  tozo  kwa  mujibu  wa  sheria. Yamkini  hizi  huwa si  pesa  nyingi  sana ya  kumshinda  mmiliki  kulipa.

( b ) Jengo  ndani  ya  ardhi  kuwa  gofu  ni  kutelekeza  ardhi  kwa  mujibu  wa  sheria.  Lakini  pia   katika eneo  hilo  sheria  imetumia  neno “disrepair”.  Maana   yake  kutokufanya  ukarabati.  Kwa  tafsiri  hii  ni  kuwa  kumbe  hata  kutokufanyia  majengo  yetu ukarabati  nako ni  kutelekeza  ardhi.

Utaona  katikati  ya  miji  yetu  majengo ya  zamani machafu,  yaliyopauka. Japo  ndani  mwake  watu  wanaishi  na  maofisi  yamo  bado kwa tafsiri  ya  neno  “disrepair”  ni  kuwa  jengo  hilo  limetelekezwa.  Na  sheria  imeeleza  zaidi  kuwa itakuwa  mbaya  zaidi  ikiwa  jengo  hilo  linahatarisha  afya  au maisha  ya  watumiaji  wake , majirani  au  hata  wapita  njia.

( c )  Sheria  inasema  ikiwa  mmiliki  ardhi  ameondoka  nchini  na  hakuacha  mtu  yeyote  hapa  nchini  wa  kuangalia  ardhi  ile  kwa  ajili  ya  kuilinda  na  kutekeleza  masharti  yote  yanayohitajika kisheria  kwa  ardhi  hiyo basi atakuwa ametelekeza ardhi hiyo.  Sheria  imetaja  kabisa  maneno  mtu  “aliyeondoka  nchini”.  Hii  maana  yake  ni  maalum  kwa  Watanzania  wanaoishi  nje  ya  nchi.

Unayemuachia  ardhi  kazi  yake  kubwa   si  kukaa  kama  mlinzi kwenye  ardhi  hiyo. Laa hasha,  bali  kazi  yake  kubwa ni  kuhakikisha  anatekeleza  masharti  ya  umiliki  wa  ardhi  kwa mujibu  wa  sheria  kwa  niaba  yako.  

Na kama  kuna  mambo  ambayo yatahitaji  sahihi  yako  basi  ni  kuhakikisha  yanakufikia  na  kuyatia  sahihi  kama  inavyohitajika.

Wengi  walio  nje  wamefutiwa  umiliki  wa  ardhi   kwa  kukosa hili. Usimamizi  wa  ardhi  zao. Hata hiyvo  kifungu  hicho kimeeleza utaratibu  wa  kumtaarifu  Kamishna  wa rdhi  kuhusu  ardhi  yako  kabla  hujaondoka kwenda nje. Hii  inaweza  sana  kukuweka  salama.

 ( d ) Pia   ardhi  kuacha  kutumika  kwa manufaa, au  ardhi  kuwa imeharibiwa  kwa maana  ya  uharibifu  wa  mazingira nako ni kutelekeza ardhi. Unaweza kuwa  uharibifu   uliosababisha  wewe  au  wa  asili.

2.  IPI  ADHABU  YA  KUTELEKEZA  ARDHI.

Adhabu  ya  kutelekeza ardhi  ni kufutiwa  umiliki   kwa  mujibu  wa  kifungu  cha  49  cha  sheria  hiyo.  Ukifutiwa  umiliki  ardhi yako  atapewa  mtu  mwingine  au  itaingia  kwenye hifadhi  ya  ardhi ya serikali  inayosubiri kugawiwa. Ni  kitu  kibaya  sana.

Makala  nyingine  nitaeleza  taratibu  zinazotakiwa kufuatwa  kabla hujafutiwa umiliki wa ardhi  ili  ujue  kama  umeonewa  iwapo  limekutokea hili  au  kama  halijakutokea   ujue  kuwa  kwa  dalili  hizi  sasa  naanza   kufutiwa  umiliki.
MWANDISHI   WA   MAKALA  HAYA   NI   MWANASHERIA  NA  MSHAURI   WA  SHERIA  KUPITIA  GAZETI   LA  JAMHURI   KILA   JUMANNE.  0784482959,  0714047241bashiryakub@ymail.com




Monday, 30 October 2017

KUOMBA NA KUPATA LESENI YA MAKAZI .

|0 comments

Image result for leseni ya makazi
Na  Bashir  Yakub -

1.LESENI  YA MAKAZI  NININI.

Leseni  ya  makazi  ni  leseni/kibali  maalum kinachotolewa  kwa  mmiliki  wa  makazi  ili  kutambua  na  kurasimisha  makazi  hayo.
 Leseni  ya  makazi  ni  nyaraka  ya  umiliki  wa  makazi   kama  ilivyo  nyaraka  nyingine za  umiliki  wa  ardhi.  Leseni  ya  makazi  ni  kwa  ajili  ya  ardhi  makazi  tu  na  si  ardhi  nyingineyo.

2.  JE  LESENI  ZA  MAKAZI  ZINATAMBULIWA  NA  SHERIA.

Ndio, leseni  za  makazi  ni  kwa  mujibu  wa  sheria  namba  4/1999 Sheria  ya  Ardhi.  Leseni  za  makazi  zinatambuliwa  na  kifungu  cha  23  cha  sheria  hiyo. 

Kwahiyo  wanaodhani  kuwa  leseni  za  makazi  ni  mpango  tu  wa  serikali  za  mitaa  na  watendaji  wa  kata  wajue  sio  kweli.  Leseni  za  makazi  ni  nyaraka   iliyo  kisheria  kwa  mujibu  wa  kifungu  hicho  japo  juu.

3.  TOFAUTI  YA  LESENI  YA  MAKAZI  NA  HATI .

Hati ni “Right  Of  Occupancy”  kwa  jina  la  kitaalam,  wakati  leseni  ya makazi ni  “Derivative Right” .  Tofauti  za  viwili  hivi  ni  nyingi  ila kubwa  ya  kukufanya  uelewe  ni  kuwa,  leseni  ya makazi  hutolewa kwa  makazi  ya mjini  ambayo  hayajapimwa  na  hayakuwa   rasmi  lakini  yasiyo  hatarishi.

Wakati hati  hutolewa  katika  makazi  rasmi  na  ambayo  yamepimwa.  Isipokuwa  la  kuzingatia  ni  kuwa   iwe  leseni  ya makazi  ama  hati  vyote  vinatambuliwa  na serikali  kama  nyaraka  rasmi  za  umiliki  na  kila  moja  ina  haki  sawa na  nyingine  katika  umiliki.

4.  NANI  HUTOA  LESENI  ZA  MAKAZI.

Leseni  za  makazi  hutolewa  na manispaa  husika. Iwe  kubadili  jina  au  kupata  mpya  ni  kazi  inayofanywa  na  manispaa  ya  yalipo  makazi  husika.  Hii  ni  kwa  mujibu  wa  kifungu  cha  23( 3) Sheria  ya  Ardhi.

5.  MASHARTI  YA KUPATA  LESENI  YA  MAKAZI.

Kwanza,  muombaji  awe Mtanzania  aliyefikisha  umri  wa  miaka  18  au  zaidi. Pili,  awe  ndiye  mmiliki  wa  makazi  husika. Tatu, eneo  lisiwe  katika  maeneo  hatarishi au  maeneo ya hifadhi. Nne, eneo  liwe  maeneo  ya  mjini. Tano,  yawe ni  makazi  kwa  kipindi  kisichopungua  miaka  mitatu. Sita, lisiwe  eneo  ambalo lina  hati ya  kawaida  au  hati  ya  kimila.   Saba, malipo  ya ada  na  tozo  nyingine zitalipwa  kwa  mujibu  wa  kifungu  cha 23 (3)( c ).

6.  FOMU  INAYOJAZWA  NA  MUOMBAJI.

Muomba  leseni  ya  makazi  anatakiwa  kujaza  fomu  namba  73 kwa  mujibu wa  kifungu  cha  170 Sheria  namba  4  ya  ardhi. Kwenye  fomu hiyo  jina  la  mwombaji  litahitajika, anuani  yake na  ya  makazi, aina  ya  umiliki  anaoomba  kama  ni  binafsi, kundi, familia, kampuni, taasisi nk, taarifa  za  mtaa, kata, wilaya,  taarifa  za  matumizi  ya  ardhi  kwa  sasa, matumizi  mapya  yanayoombewa  leseni, ukubwa wa eneo husika, kutakuwa  na  sehemu ya  maoni  na  mapendekezo ya  mwenyekiti  serikali ya mtaa, sahihi  yako, dole  gumba  na  picha zako.

Fomu  hii  inapatikana kwa  wanasheria, au  manispaa,  au hata  ofisi  nyingine  za kata  wanazo.

7.  MUDA WA LESENI   YA  MAKAZI.

Kifungu  cha  23 (3) ( b ) kinasema  kuwa  leseni  ya  makazi  itatolewa kwa  muda ambao  sio  chini  ya  miezi  sita  lakini  sio  zaidi  ya miaka 5. Kwahiyo  muda  wowote  utakaopewa  kati  ya  muda  huo  utatakiwa   uhuishe ( renew) baada  ya  kuisha  kwake.  
Maana  yake, ukipewa  miaka 2 basi  ikiisha  huisha(renew). Halikadhalika miaka 3, 4 5, 1,miezi 6 ,8, 10 nk.
Kwa  ufupi  haya  yatakufaa.

MWANDISHI   WA   MAKALA  HAYA   NI   MWANASHERIA  NA  MSHAURI   WA  SHERIA  KUPITIA  GAZETI   LA  JAMHURI   KILA   JUMANNE.  0784482959,  0714047241bashiryakub@ymail.com


Tuesday, 10 October 2017

MAMBO SITA MUHIMU UNAPOPEKULIWA NA ASKARI.

|1 comments

Image result for POLISI  WAKIPEKUA

NA  BASHIR   YAKUB - 

Unapopekuliwa  yapo  mambo  ambayo  usipoyazingatia  wewe  unayepekuliwa  basi  yatakuingiza  matatani  mbeleni  au   hata  kama  umebambikiziwa  kosa  itaonekana ni  kweli    na  waweza  kwenda  jela  bila  kuwa  umetenda  kosa lolote.

Kawaida  wanaopekua  ni  askari.  Usitarajie  huyu  anayekuja  kukupekua  awe  ndiye  wa  kukwambia  haki  zako . Badala  yake wewe  unayepekuliwa  ndiye  uwe  wa  kumwambia  askari  kuwa  hiki  ndicho  hiki  hapana.  Askari  anapokuja  kukupekua  tayari  wewe  unashukiwa na  hivyo ni  rahisi   kwake  kuacha kufuata  au  kuongeza jambo lisilokubalika  ilimradi  atimize  lengo  lililomleta. Wewe  ndiye  wa  kusema  hili  ndio  na  hili  hapana.

Hivyo  basi  ni muhimu  sana kwako  kujua  kuhusu  kupekua  na  mambo  gani  ya  msingi  ufanyiwe  au  usifanyiwe  ili  kuepuka uwezekano  wa kwenda  jela  bila  kosa.
Usiseme  mimi  sina haja  ya  kujua  kuhusu  kupekua  kwasababu  ni  mwema  sana  na  hivyo si  rahisi  kutakiwa  kupekuliwa. Laa  hasha, kupekuliwa  na  kukamatwa  na  polisi  humkumba  yeyote  awe mwema  ama  vinginevyo. Kujua  ni  silaha  na  hivyo  ni  muhimu  kukaa  na silaha  hii.  

Makala  yatapitia  sura  ya  20, vifungu  vya 38 hadi 45 vya  Sheria  ya Mwenendo  wa  Kesi  za  Jinai .  

1.NANI  ANARUHUSIWA  KUKUPEKUA.

Askari  ndiye  anayeruhusiwa kukupekua. Hata  raia  wanaweza  kumzuia  raia  mwenzao  wakampekua  ikiwa  wana  taarifa  kuhusu kuficha  au  kumiliki kitu  ambacho  ni  kosa  kwa  mujibu  wa  sheria.  Isipokuwa  ni  haramu  kabisa  kwa  raia  kumpekua  raia  mwenzake  bila   kuwa  na  kibali  maalum.

2.   VITU  GANI  VINAWEZA  KUPEKULIWA.

Mtu  kama  mtu  anaweza  kupekuliwa,  kwa  maana  nguoni  mwake  kama  mifukoni  nk. Pia  vifaa  kama  gari,  ,meli, nk  navyo  vyaweza  kupekuliwa.  Halikadhalika  nyumba  kama  nyumba nayo  yaweza  kupekuliwa  pamoja  navyo  vifaa  vingine.

3.  JE  WAWEZA  KUPEKULIWA  MDA  WOWOTE.

Hapana,  si  kweli  kuwa  waweza  kupekuliwa  mda  wowote  anaotaka  askari.  Sheria  niliyotaja  hapo  juu  inasema  mda  wa  kupekua  ni  kuanzia   jua  linapochomoza  na  mwisho  ni  linapozama.  Yametumika  maneno  jua  kuchomoza  na  kuzama   badala  ya  kutaja  mda labda  saa  11  za  asubuhi  mpaka  saa  12  za  jioni  kwasababu  ya utofauti wa  jiografia  ya  sehemu  na  sehemu.

Muonekano  wa  saa  12  za  jioni  wa  kanda  ya  ziwa  ni  tofauti  na  ule  wa  pwani  nk.  Kwahiyo  kutaja  saa  kwa  lengo  la  kumaanisha  usiku  unapoingia  na  unapotoka ingekuwa  kama  inapotosha.

Hata  hivyo  inawezekana  tu  kupekuliwa nje  ya  muda  huo  kwa  kibali maalum  cha  mahakama.

4.  MPEKUAJI  KUAMBATANA  NA  SHAHIDI  MWENYEJI.       

Askari  anayepekua  aje  na  shahidi mwenyeji.  Mjumbe au  kiongozi  kutoka  serikali  za  mitaa ni  mtu  muhimu  kuwa  mwenyeji. Jirani  pia   anaweza kuwapo.  Hii  ni  kuhakikisha  wanakuwa  mashahidi  kuwa  hakuna  kilichoingizwa  ndani  wakati  kuingia  kupekua  na  pia  kushuhudia  vinavyochukuliwa.

5.  ORODHA  YA  VITU  VINAVYOCHUKULIWA.

Ni  lazima  kila  kinachochukuliwa  kuandikwa  kwenye  orodha  maalum .  Orodha  hiyo utaisaini  wewe  uliyepekuliwa,  askari  aliyekupekua, pamoja  na  mashahidi  ambao  ni  mjumbe au  serikali  za mitaa  au  jirani  mwema.

Hii  huepusha  badae  kuambiwa  kuwa  hata  kitu fulani  ambacho  kinajenga  kosa  kuwa kilikutwa  kwako. Lakini  pia  ni  muhimu  kwa  ajili  ya  kurejesha  mali  zako  baadae  zikiwa  zimetimia.

6.   KIBALI  CHA  KUPEKUA.

Askari  mwenye  cheo  chini  ya  Sub Inspector  haruhusiwi  kupekua  nyumba  au  eneo  la  mtu  bila  kibali  maalum aidha  kutoka  mahakamani  au  kutoka  kwa  mkubwa  wake  mwenye  cheo  cha  Sub  Inspector  kwenda  juu.   Hii  ni  kwa  kesi  ya  kupekua  nyumba.

Kwa  kesi  ya  kupekua   mtu  binafsi  pale  anaposimamishwa  au  upekuzi  wa  gari  na  vifaa  vingine  askari  yeyote    anaweza  kupekua  bila  kibali.

MWANDISHI   WA   MAKALA  HAYA   NI   MWANASHERIA  NA  MSHAURI   WA  SHERIA  KUPITIA  GAZETI   LA  JAMHURI   KILA   JUMANNE.  0784482959,  0714047241bashiryakub@ymail.com

Monday, 25 September 2017

KUPATA ZUIO LA MAHAKAMA.

|0 comments

Image result for ZUIO LA MAHAKAMA
NA   BASHIR   YAKUB - 

1.ZUIO  LA  MAHAKAMA  NININI.

Ni  amri  inayotolewa  na  mahakama  kumzuia  mtu  kutofanya  jambo  fulani  kwa  muda. Kampuni  nayo  ni  mtu  ambapo  yaweza  kuomba  zuio  au  kuzuiwa. Aidha yeyote  ana  haki ya  kuomba  amri  hii  ikiwa  anaona  kuna  jambo  fulani  linafanyika  na  ikiwa  litaendelea  kufanyika  basi  litaharibu  au  kupoteza  kabisa  kitu  fulani.

Kwahiyo  zuio   ni  amri inayobeba  maagizo  maalum  kwa  mtu  au  watu  maalum kuwaamrisha  kutoendelea  na  kitu  fulani  kama  tulivyoona  hapo  juu.Sheria  ya  Mwenendo  wa Madai,  Sura  ya  33 na  Sheria  nyingine  mtambuka zimeongelea  kuhusu  zuio.

2.   KATIKA   MATUKIO   GANI  UNAWEZA  KUOMBA  ZUIO.

( a ) Kwa  mfano, umeshindwa  kulipa  mkopo  na  tayari  una  taarifa  kuwa  benki au  taasisi  yoyote  ya  fedha  inataka kwenda  kuuza  na  unahisi  kuna  pahala   hapaendi  sawa katika  mikataba yenu.
 Basi  unaomba  zuio  ili  hiyo  mali  yako  uliyoweka  rehani  isiuzwe  mpaka  hapo  hilo eneo  ambalo  mmeshindwa  kuelewana  litakapopatiwa  majibu.

( b ) Kwa mfano, umemuuzia  mtu  gari, pikipiki,  au  mashine  yoyote.  Mtu  huyo  hajalipa  kiasi  cha  pesa  iliyobaki kama  mlivyokubaliana. Lakini  anaendelea  kutumia  kifaa  hicho. Unaweza  kuomba   kumzuia  kuendelea  kutumia  mpaka  atakapolipa  kiasi  kilichobaki  ili  asiendelee  kuharibu  au  kuzeesha  kifaa  hicho.

( c ) Kwa  mfano, we  ni  mpangaji  katika nyumba ya kuishi  au  biashara.  Mwenye  nyumba,eneo anataka  kukutoa  kwenye  pango  hilo  bila  kufuata  utaratibu  au  kwa  kukiuka baadhi  ya  makubaliano  kwenye  mkataba  wenu. Unaweza  kuomba  zuio asiendelee  kukutoa.

Pia  mazingira  mengine  yoyote  ambayo  unahisi  kuna  kitu, jambo  linataka  kuharibiwa  au  kuingiliwa, kuuzwa, kupotezwa,kufichwa  kinyume  na  utaratibu  unaweza  kuomba  zuio  hilo.

3.   SHARTI  KUU  .

Ili  uweze  kuomba  zuio  ni  lazima  pia  kuwepo  na  shauri  la  msingi.  Kwa  maana  utafungua  shauri  la  msingi  kulalamikia  jambo  fulani  halafu utaomba  zuio  ndani  ya  shauri hilo.  Kwa  mfano  unafungua  shauri  kulalamikia  mwenye nyumba  kusitisha  mkataba  wa  pango  bila  kufuata  utaratibu.

Hilo  ni  shauri  kuu.  Halafu  ndani  mwake  unafungua  shauri  dogo  la  kuomba  zuio ili  asikuondoe  katika  nyumba  mpaka  kwanza  shauri  kuu  la  kukiuka  utaratibu  litatuliwe.        

Kwahiyo  ni  sharti  kuwapo  shauri  kuu  ukilalamikia jambo  fulani  halafu ndani  mwake  ndio  uombe  zuio.

4.  UMUHIMU  WA  ZUIO.

( a ) Linasaidia  mali yako  kutouzwa  au  kutoondolewa  kwenye  nyumba  kama  mgogoro  unahusu  nyumba.

( b ) Linalinda  mali  yako  isiharibiwe ,isifichwe, isihamishwe,isiingiliwe  kwa  namna  yoyote  ile  kama  ipo  katika  mazingira  hayo.

( c ) Linakupa  nafasi  ya  kutafakari  na  kujipanga  ikiwa  upo  katika  presha  ya  kukimbizana  na  jambo ama  mgogoro.

( d ) Linatoa  mwanya  wa  mazungumzo  kati  ya  mlalamkaji  na  mlalamikiwa.

5.  WAPI   UKAOMBE  ZUIO.

Zuio  linaombwa  mahakamani.  Na  linaweza  kuombwa  mahakama yoyote   katika  shauri  lolote. Linaweza  kuombwa  kwenye  mashauri  ya  ndoa, mirathi,  ardhi,  biashara,  mikataba, madai   ya  kawaida ya  pesa au  mali, makampuni n.k.

Na  linaombwa  katika  mahakama  zote  yaani  ya  mwanzo,  ya  wilaya,  ya  hakimu  mkazi  mahakama  kuu  na  ya  rufaa  pia.  Lakini  pia  linaombwa  kwenye  mabaraza    ya  ardhi  ya  kata  na  wilaya.

6.  KUKIUKA  AMRI  YA  ZUIO.

Ikiwa  utaomba  zuio  na  kupata  halafu  aliyezuiwa  akakiuka  na  kuendelea  na  kile  alichozuiwa  basi   kosa linabadilika  na  kuwa  la   jinai. Inakuwa jinai  ya   kuingilia  amri   na   shughuli  za  mahakama.  Ni  kosa  ambalo   aliyekiuka  amri  hiyo akithibitika   ni  kweli  kakiuka  basi  atatakiwa  kwenda  jela  miezi  sita  ama  vinginevyo.

Kinachotakiwa kwako  ni  kuripoti  tu  kuwa  amri  iliyotolewa  sasa  haitekelezwi   na  yule  aliyeamrishwa  kutekeleza.  Utaripoti  mahakama  hiyo  hiyo  iliyotoa  zuio  hilo.
MWANDISHI   WA   MAKALA  HAYA   NI   MWANASHERIA  NA  MSHAURI   WA  SHERIA  KUPITIA  GAZETI   LA  JAMHURI   KILA   JUMANNE.  0784482959,  0714047241bashiryakub@ymail.com


Wednesday, 6 September 2017

MSIMAMIZI WA MIRATHI ANATAKIWA KUGAWA MALI BAADA YA MUDA GANI ?.

|0 comments

Image result for MSIBANI
NA  BASHIR  YAKUB - 

1.UKOROFI  WA  WASIMAMIZI  WA  MIRATHI.

Baadhi  ya wasimamizi  wa  mirathi  ni  wakorofi.  Baada   ya  kuteuliwa  kwa  jukumu  hilo   hawapendi  kugawa  mali  ili  kila  mtu  achukue  chake. Inapaswa  kufahamika  kuwa  mali  si  za  msimamizi  wa  mirathi .  Mali  ni  za  warithi  halali  isipokuwa  msimamizi  ni  kiongozi  tu.  Kwa  maana  hii  anawajibika  kusikiliza  warithi  wanasema  nini  ili  mradi  kile  wanachosema  kisipingane na  sheria.

Wakati  mwingine  warithi  wanataka  wagawiwe  mali  zao   ili  kila  mtu  endelee  na  maisha  yake lakini  msimamizi  hataki  tena  bila  sababu  za  msingi. Hili  linakuwa  si  sawa  isipokuwa  kama  kuna sababu  za  msingi  za kufanya  hivyo.

Sababu zaweza kuwa labda   anayetaka kugawiwa mali  ni  mtoto  mdogo asiyeweza  kumiliki  mali kwa wakati  huo, ni  mtu  asiye na  akili  timamu kwa  muda  huo,  kuna  shauri  mahakamani kuhusu  hiyo  mirathi  linaendelea, mali hazijakusanywa  zote, kuna  ugomvi  kwa  warithi  kuhusu  mali  ambao  utaathiri  mgao  nk.                      

2. WAJIBU  MKUU  WA  MSIMAMIZI   WA  MIRATHI.     

Kifungu  cha 108(1)  cha  Sheria  ya  Usimamizi  na  Uendeshaji  wa  Mirathi,  Sura  ya  352  kinaeleza  wajibu  wa  jumla  wa msimamia  mirathi. Kifungu  kinasema  kuwa  kazi  kubwa  ya  msimamizi  wa  mirathi  ni  kukusanya, mali  na  madeni  ya marehemu,kutunza  mali  hizo, kusimamia  gharama  za  mazishi  na  msiba, na  kugawa  mali kwa  wanaostahili. Na  kazi  hii yote  ifanyike  kwa  uadilifu  mkubwa.

Kwahiyo  kumbe  moja  ya  kazi  ya lazima  na ya  kisheria  ya  msimamizi wa  mirathi  ni  kugawa mali  kwa  warithi.  Huu  ni  wajibu  ambao  msimamizi  anawajibika  kuutekeleza. Na  atagawa  kwa  mujibu  wa  wosia  au sheria  husika kama  hakuna  wosia. Hagawi  anavyotaka  yeye. Nani  apate  nini  halipo  katika  hiari  yake.

3.  MUDA  WA  KUGAWA  MALI  KWA  WARITHI.

Kifungu  cha  107 cha  Sheria ya  Usimamizi  na  Uendeshaji  wa  Mirathi kinasema  kuwa   ndani  ya  miezi  sita  tokea  kuteuliwa  kwa  msimamizi  wa  mirathi,  msimamizi  huyo  anatakiwa  kupeleka  taarifa(inventory&account)  mahakamani  akionesha  ni  namna  gani  amekusanya  mali  za marehemu,  madeni,  amelipa  gharama  kama  zipo  na  kwa  namna  gani  amegawa kwa  wahusika.

Kwahiyo  kazi  ya  kugawa  yafaa  ifanyike  ndani  ya  miezi  sita.  Hii  ina  maanisha  inaweza  kufanyika hata  ndani  ya  mwezi  mmoja  tokea  kuteuliwa  ikiwa  atakuwa  amekamilisha  taratibu  zote.

Kifungu  kinasema  ikiwa  ndani  ya  miezi  sita  hajapeleka  taarifa (inventory&account) mahakamani na kuna sababu za  msingi  na  za  kisheria  za  kutofanya  hivyo  basi  iwe  ndani  ya  mwaka mmoja. Ikiwa  ndani  ya  mwaka  mmoja  itashindikana kwasababu  za  msingi  na  za  kisheria   basi  anaweza  kuongezewa muda  na  mahakama  hadi miezi  mingine  sita.

Pamoja na  hayo  sheria  hiyo  imetoa  uhuru  kwa mahakama  kutoa  amri  au  agizo  la  kugawa  mirathi  kwa  warithi  halali  katika  muda  ambao  itaona  unafaa  na  kupendeza.  Kuna  muda  mahakama  inaweza kuamrisha  hata  ndani  ya  wiki  tatu  mali  iwe  imegawiwa  na  taarifa  imerejeshwa  mahakamani.
Mara  nyingi  amri  za  namna hii  hutolewa  kutegemea  na  udharula  wa  mazingira  husika  na  kinachohitajika.

4.  NINI  UFANYE  IKIWA  MSIMAMIZI  HATAKI  KUGAWA  MALI.

Ikiwa  msimamizi  hataki  kugawa  mali  na hakuna  sababu  za  kisheria  zinazomzuia kugawa basi  lipo  jambo  moja  unaweza  kufanya.

Ni kutoa  taarifa  katika mahakama ambayo imemteua/kumthibitisha.Utapeleka  malalamiko  yako  hapo  halafu  ataitwa  kwa  wito(summons) na  atatakiwa  aoneshe  sababu(show  cause)  kwanini  hagawi  mali  kama  sheria  inavyotaka. Haufungui  kesi  ila  unapeleka  tu taarifa.
MWANDISHI   WA   MAKALA  HAYA   NI   MWANASHERIA  NA  MSHAURI   WA  SHERIA  KUPITIA  GAZETI   LA  JAMHURI   KILA JUMANNE.  0784482959,  0714047241bashiryakub@ymail.com