Latest Post

Wednesday, 10 January 2018

ADHABU YA KIFUNGO KISICHOPUNGUA MIEZI 6 KWA KUTOTOA MATUNZO YA MTOTO.

|0 comments
Image result for MTOTO

NA  BASHIR  YAKUB -

Wako  watu  bado wanalichukulia suala  la  kutoa  mahitaji  kwa  mtoto  kama  suala  la  madai  ya  kawaida.  Wanadhani  ni  suala  ambalo  linamhusu  mama  mzazi  na  baba  mzazi basi  wao  kama  wao tu.

Kwa  maana  ni  suala  la kuzungumza  tu  na likaisha  kwa  maelewano  yoyote yale. Kama  bado  una  mtazamo wa aina hii  juu  ya  suala  hili  basi  unahitaji kubadilika.
Kama  hutabadilika  basi  subiri  hapohapo ili sheria  mpya  ya  mtoto  ikubadilishe. Suala  la mahitaji ya  mtoto  ni suala  ambalo  lina  misingi  yake  kisheria . Si  suala  ambalo  umeachiwa uamue  unavyotaka  kwakuwa  wewe  ndiye mwenye mtoto.

Moja  ya  msingi  wa  suala  hili  ni  kuwa  hakuna  kusema  sina.  Huwezi  kutakiwa kutoa mahitaji  ya mtoto  ukasema sina kama si mgonjwa asiyejiweza ama vinginevyo.

Pili,  hata  ukitakiwa  kutoa  ni  wajibu  kutoa  kile ambacho  kwa  akili  ya  kawaida kitamwezesha  mtoto  kuishi  kama  binadamu. Hautatoa  chini  ya  kiwango  cha ubinadamu.   Ndio  maana  nikasema  suala  hili  sio  la  kuisha  kwa  namna  yoyote  tu  ambayo  wewe  unafikiria.

Juu  ya  hilo  suala la  matunzo  ya  mtoto  sio suala  la  kupelekana  tu  ustawi  wa jamii  au  pengine  mahakamani   na  kupewa  amri  ya  kulipa  tu  basi. Ni  kweli  ustawi  wa jamii  utapelekwa,  na  mahakamani  utapelekwa  ila  ni  kuwa  haiishii  tu  hapo.  

Zipo  adhabu  za  kisheria  ambazo  waweza  kupata  kwa kutotoa  tu  mahitaji  ya  mtoto. 
   
ADHABU.

Kifungu  cha  51 ( b ) cha  Sheria  ya  Mtoto  kimetoa  adhabu   kwa  yule anayeshindwa  kutoa  mahitaji  kwa  ajili  ya  mtoto  kuishi  na kwa  ajili  ya  maendeleo  yake. Kifungu  hiki  kinatofautisha  kati  ya  mahitaji  kwa  ajili  ya  mtoto  kuishi(necessities for survival)  na  mahitaji  kwa  ajili  ya  maendeleo ya mtoto (necessities for development).

Mahitaji  kwa  ajili  ya mtoto kuishi  ni  kama chakula, matibabu, makazi,mavazi nk,  na  mahitaji  kwa  ajili  ya maendeleo   zaidi  ni  elimu/shule. Ili  uwe  salama  yote  mawili  ni  lazima  yapatikane.. Hii  ni  kutokana  na  kifungu  hiki.

Aidha, kifungu  kimetoa adhabu  za  aina  tatu  kwa  mtu  atakayeshindwa  kutoa  hayo  mahitaji  kwa  mtoto.          

Kwanza , ni  adhabu  ya  faini. Kifungu  hiki  kinaainisha  faini  ya  fedha  taslimu  isiyopungua Tshs.  laki  tano  na isiyozidi  Tshs.  milioni  tano. Kwahiyo  humo katikati  unaweza  kuambiwa kulipa  milioni 3, 4, 2, au  laki 7, 8,9 nk.  Kumbuka hii ni faini  na sio  matunzo  unayotakiwa  kutoa. Ni  penalti. Ni       adhabu  ya  ukorofi.

Kwa  maana  ukilipa  hii   bado  itatolewa  amri  nyingine  ya kutoa  mahitaji  kama  inavyostahili.

Pili, ni  kifungo  jela  kisichopungua  miezi  6 na kisichozidi  miaka  3. Humo  katikati  waweza  kufungwa  miezi 7,8,9,10, au mwaka  1 ,2 au 3. Kumbuka  kufungwa  sio  mbadala  wa kutoa mahitaji  ya  mtoto. Utafungwa  na  ukitoka  huko jukumu  la  kutoa  mahitaji  linabaki  palepale.

Kifungu  cha  166  cha  Kanuni  za  adhabu  pia  kimezungumzia tendo  la  kutotoa  mahitaji  ya  mtoto  kama  kosa  la  jinai.

Tatu, ni  adhabu  ya  vyote  viwili yaani  kifungo  pamoja  na  faini. Jela  utaenda  na  faini  utatoa. Hii  nayo  sio  mbadala  wa  mahitaji  ya  mtoto. Utatumikia         adhabu  zote na mahitaji  ya  mtoto  nayo utatoa.

Basi  kumbe si  vyema  kulichukulia  mzaha  jambo  hili  kwani  linaweza  kuathiri  mustakabali  wako  mzima  wa  maisha.
MWANDISHI   WA   MAKALA  HAYA   NI   MWANASHERIA  NA  MSHAURI  WA  SHERIA  KUPITIA  GAZETI   LA  JAMHURI   KILA JUMANNE.  0784482959,  0714047241bashiryakub@ymail.com


Monday, 8 January 2018

UTARATIBU WA KUSAJILI CHAMA CHA SIASA HUU HAPA.

|0 comments
Image result for CHAMA CHA SIASA

NA  BASHIR  YAKUB -

Haki ya  kusajili  na  kuwa  na  chama  cha  siasa  ipo  kwa kila  mtanzania.  Hata  wewe  unaweza  kuwa  na  chama  cha  siasa  ikiwa  utataka  kufanya  hivyo.  Wako  wanaofikiri  kusajili  chama  siasa  ni  jambo  kubwa  mno. Laa  hasha  ni  jambo  la  kawaida    na  utaratibu  wa  usajili  si  mgumu  kama  wengi  wanavyodhani.

Tutaona  hapa  utaratibu  wa  kusajili  chama  cha  siasa.  Sheria  namba  5 ya  1992  Sheria ya  Vyama  vya  Siasa  na  kanuni  zake  za  mwaka  1992 ndizo  zinazoeleza  utaratibu utakaoelezwa  hapa  chini.

USAJILI  HUPITIA  HATUA  KUU  MBILI.

Kwa  mujibu  wa  kifungu  cha8( 1 ) cha  sheria  ya  vyama  vya  siasa  usajili  hupitia  katika  hatua  kuu  mbili.
Kwanza  usajili  wa  muda  na  pili  usajili  wa  kudumu.  Kwahiyo  ili  usajili  chama  cha  siasa  yakupasa  kupitia  hatua  hizi  mbili.

1.      USAJILI  WA  MUDA(PROVISIONAL REGISTRATION).        

Usajili  wa  muda  umeelezwa  katika kifungu  cha  9  cha  sheria  hiyo.  Usajili  wa  muda  maana  yake  chama  kitasajiliwa   na  kitaruhusiwa  kufanya  baadhi  ya  kazi  ila  usajili  huo  utakuwa  haujakamilika  mpaka  baada  ya  kutimiza  masharti, sifa  na  viwango  vilivyowekwa  na  sheria   ndani  ya  muda  maalum  ulioainishwa na sheria.  Usajili wa muda ndio  unaoanza  na  utaratibu  wake  ni huu ;

( a ) Andaa  katiba  ya  chama na  hakikisha  unakuwa  nayo. Mnajua  kila  chama  cha  siasa  huwa  na  katiba  yake, basi  hiyo  ndiyo  inayotakiwa hapa.

( b ) Hakikisha  mko  waanzilishi  wasiopungua  wawili.

( c ) Andaa  kanuni  za  chama. Kanuni  na  katiba  ni  tofauti. Kanuni  ndizo  zinazotafsiri  katiba kwahiyo  kanuni  hutokana  na  katiba.

( d ) Mtajaza  fomu  ya  maombi iitwayo PP 1. Inapatikana  kwa  msajili  na  pia ipo sehemu ya kwanza ya  kanuni  za vyama  vya  siasa  za 1992, waweza kutoa kopi.

( e ) Waanzilishi  watajaza  fomu maalum iitwayo PP 2 ambayo  ni  kama  kiapo(declaration).

( f ) Baada  ya  hapo  hivyo  vyote  vilivyoandaliwa  vitapelekwa  kwa msajili  wa vyama  vya  siasa  kwa  uhakiki. Baada  ya  uhakiki  na  kukidhi  sifa   mtatakiwa  kulipa ada kwa  maelekezo  ya  msajili  na  hapo  usajili  wa  muda  utakuwa  umekamilika.

( g ) Mtapewa  cheti  cha  usajili  wa  muda.

2.    USAJILI  WA   KUDUMU( FULL REGISTRATION).
Kifungu  cha  10 cha  Sheria ya  vyama  vya  siasa  ndicho  kinachoeleza  hili.

( a ) Usajili  hapa unatakiwa  ufanyike  ndani  ya  siku  180 tokea  kupata  cheti  cha  usajili  wa  muda.

( b ) Lazima  kuwe  na  cheti  cha  usajili  wa  muda.

( c ) Lazima  mpate  wanachama  wasiopungua 200 ambao  wana  sifa  za  mpiga  kura. Hawa  watatakiwa  kutoka  ndani  ya  mikoa  isiyopungua  10 ya Tanzania , ambapo  mikoa  isiyopungua  2 kati  ya  hiyo  10  iwe  ya  Zanzibar, na  katika  hiyo  2 ya  Zanzibar mkoa  mmoja  uwe  wa Unguja  na  mwingine  Pemba.

( d ) Mtajaza  fomu  nyingine  ya  maombi  iitwayo  PP 3

( e ) Pia  wanachama 2 waanzilishi  watajaza  fomu  maalum  iitwayo  PP 4.

( f ) Taarifa  zote  hapo  juu  zitapelekwa kwa  msajili,  na  huko  mtalipa  ada  kwa maelekezo  yake  ikiwa mmekamilisha  mahitaji.

( g ) Mtapewa  cheti  cha  usajili  wa  kudumu na mtaanza  rasmi  kazi  za siasa kupitia  chama.
MWANDISHI   WA   MAKALA  HAYA   NI   MWANASHERIA  NA  MSHAURI   WA  SHERIA  KUPITIA  GAZETI   LA  JAMHURI   KILA JUMANNE.  0784482959,  0714047241bashiryakub@ymail.com


Thursday, 4 January 2018

JIIHADHARI, HAYA NDIYO HUITWA UCHOCHEZI.

|0 comments


NA  BASHIR  YAKUB -

Kama  hujajua ni kuwa  ni rahisi  sana  kuunganishwa  kwenye  makosa  ya  uchochezi. Sheria  mpya  ya Huduma  za Habari  ya mwaka 2016  imelipanua  sana  kosa  hili. Tafsiri na dhana  nzima   ya  uchochezi katika  vifungu vya 52 na 53 katika  sheria  hiyo   ni  tofauti  kabisa na  ilivyokuwa  katika  kifungu  cha  55  cha Kanuni  za adhabu na  kwenye sheria  ya  magazeti  ya  mwaka 1976.

Kuna  umuhimu  mkubwa  wa  kujua jambo  hili hasa  kipindi  hiki  ili  usijekujikuta  matatani.
Angalizo  ni  kuwa  sheria  hii  mpya ya  habari  haiwahusu  tu waandishi  wa  habari  bali  kila  mtu.

1.KWASASA  UCHOCHEZI  NI NINI.

Kifungu  cha 53 cha sheria  hiyo ya Huduma za Habari, 2016  kinaueleza uchochezi kama ;

( a ) Andiko, chapisho , sauti au video yenye  viashiria  vya   kujenga chuki kati ya watu na watu au watu na  serikali .

( b ) Andiko, chapisho , sauti au video yenye  viashiria  vya   kuvunja amani kwa namna yoyote.

( c ) Andiko, chapisho , sauti au video yenye  viashiria  vya   kuleta uasi (disaffection) /kutokubalika/kutoridhishwa  kwa/dhidi/na   mamlaka yoyote  ya  serikali .

( d ) Andiko, chapisho , sauti au video yenye nia ovu ya  kuleta taharuki, sintofahamu,mshituko katika jamii.

2.   UKIFANYA  HAYA   UTASHITAKIWA KWA UCHOCHEZI.      
Ni kutoka kifungu  cha 53 cha sheria hiyo ya Huduma za Habari ,2016 .

( a)  Kuuza  andiko, chapisho , sauti au video yenye  viashiria  vya  uchochezi  nawe  muuzaji  utashitakiwa.

( b ) Kutangaza  tu  kuwa  utauza(offer to  sale)  andiko, chapisho , sauti au video yenye  viashiria  vya  uchochezi  nawe  mtangaza kuuza  utashitakiwa. Kutangaza kuuza  ni  hujauza  ila unatangaza tu kuwa  utauza pengine  baadae .

(c ) Kusambaza andiko, chapisho , sauti au video yenye  viashiria  vya  uchochezi  nawe  msambazaji  utashitakiwa.

( d ) Kuingiza  nchini ( import)  andiko, chapisho , sauti au video yenye  viashiria  vya  uchochezi  nawe  muingizaji  utashitakiwa.

( e ) Kumiliki tu  andiko, chapisho , sauti au video yenye  viashiria  vya  uchochezi  nawe mmiliki  utashitakiwa. Kwa  mfano  ukikutwa  na  gazeti  lenye  habari  ya  uchochezi  bila  sababu  za  msingi unaweza  kushitakiwa  mahakamani. Pia  audio  au  video  hizi  tunazohifadhi kwenye simu zetu , laptop  na  kwingineko  ikiwa zina viashiria vya uchochezi  ni  kosa  la  kufikishwa  mahakamani ukikutwa nazo.

( f ) Kutoa kopi ( reproducing) andiko, chapisho , sauti au video yenye  viashiria  vya  uchochezi  nawe  mtoa kopi   utashitakiwa. Mtoa  kopi  anayeshitakiwa  hapa  ni  yule mwenye au mfanyakazi wa  stationery aliyetoa kopi.

( g) Kuzalisha (printing) andiko, chapisho , sauti au video yenye  viashiria  vya  uchochezi, wewe  mzalishaji   utashitakiwa. Ni  hadhari  kwa  wale  wenye  factory  za  kuprint  machapisho  kwenye  karatasi, matangazo  na  kwenye  nguo hasa tisheti.

( h ) Kutangaza( advertise) andiko, chapisho , sauti au video yenye  viashiria  vya  uchochezi  nawe  mtangazaji  utashitakiwa.Mfano huyu ameprint tisheti na wewe umevaa  tisheti  hiyo. Kuvaa ni  kutangaza hivyo  nawe utashitakiwa kwa uchochezi.

( i ) Kujaribu  tu ( attempt) kuandika, kuchapisha , kutengeneza  sauti au video yenye  viashiria  vya  uchochezi  ni kosa  na   utashitakiwa. Hapa  ni  umejaribu  tu  na  wala  hujafanya.

( j ) Kufanya  maandalizi tu(preparation) ya kuandika, kuchapisha , kutengeneza  sauti au video yenye  viashiria  vya  uchochezi  ni kosa  na   utashitakiwa. Hapa  ni  maandalizi  tu  na  wala  hujafanya.

( k ) Kula njama( conspiracy)  Kutoa tamko ,kuchapisha na kutangaza andiko, chapisho , sauti au video yenye  viashiria  vya  uchochezi  ni kosa  na   utashitakiwa. Njama ni mipango kabla ya kutenda kosa lenyewe.

( l ) Kutamka,kuandika,na kuchora   andiko, chapisho , sauti au video yenye  viashiria  vya  uchochezi  ni kosa  na   utashitakiwa.Hii ndiyo inayojulikana kwa wengi.

3.   ADHABU  ZA UCHOCHEZI.

Zinatoka kifungu  cha 53 sheria hiyo ya Huduma za Habari,2016.

( a ) Kunyang”anywa  na  kuchukuliwa  vifaa  vilivyotumika  katika  kuchapisha, kutangaza,kusambaza au kuandaa  andiko, chapisho , sauti au video   ya uchochezi.

( b ) Kukuzuia kutangaza,  kuchapisha  andiko, sauti au video nk, kwa muda fulani.

( c ) Kifungo jela kisichopungua   miaka 3 na kisichozidi  miaka 20.  Utafungwa kipindi  chochote humo katikati  kutegemea na kosa  ulilotenda kati  ya  hayo  juu katika 2.

( c ) Faini  inayoanzia milioni 2 hadi milioni 20 .  Utatozwa faini yoyote humo katikati  kutegemea na kosa  ulilotenda kati  ya  hayo  juu katika 2.

( d ) Adhabu  zote  katika a,b na c, yaani  utafungiwa, vifaa vyako vitachukuliwa, utalipa  faini  na utatumikia kifungo.
Jihadhari, Chukua hatua.

MWANDISHI   WA   MAKALA  HAYA   NI   MWANASHERIA  NA  MSHAURI   WA  SHERIA  KUPITIA  GAZETI   LA  JAMHURI   KILA JUMANNE.  0784482959,  0714047241bashiryakub@ymail.com






Monday, 11 December 2017

KUBADILI HATI KUTOKA JINA LA MAREHEMU KWENDA MSIMAMIZI WA MIRATHI.

|0 comments
Image result for NYUMBA

NA  BASHIR  YAKUB -

Mara  kadhaa nimezungumzia   kuhusu  namna  bora  na  ya  kisheria  ya  kuuza  na  kununua  nyumba  au  kiwanja    kutoka  kwa msimamizi  wa  mirathi  baada  ya   mmiliki  halisi  kufariki.

Leo  tena makala haya yataeleza  kubadili  jina kutoka  jina  la  marehemu  kwenda  kwa  msimamizi  wa  mirathi. Kubadili  huku  kunaweza  kuwa  na  lengo  la  kuuza, kupangisha  , kugawa  kwa  warithi  au  hata  kubadili tu  kwa maana  ya  kubadili  bila  malengo haya juu.

Maelezo  katika  makala  haya yatatoka Sheria  ya  Usajili  wa  Ardhi  sura  ya 334 na  kanuni zake  za  mwaka  1954, pamoja  na Sheria ya  usimamizi  wa  Mirathi sura ya 352 na  kanuni zake  za mwaka 1963.

UTARATIBU  NI  HUU.

1.Lazima  kwanza ufungue  mirathi na  apatikane  msimamizi  wa  mirathi.  Tumeeleza  mara  nyingi utaratibu  wa  kufungua  mirathi . Tulisema kuwa,  kwa  marehemu  aliyekuwa  mkristo  utafungua  mahakama  maalum ya  wilaya(district delegate)  au mahakama kuu  ,  na  kwa  marehemu  aliyekuwa  muislam  au  aliyeishi  kimila  bila  dini   utafungua  mahakama  ya  mwanzo  au  Mahakama  kuu.
Kwahiyo hoja  hapa  ni  kuwa  hatua  ya  kwanza   lazima  awepo  msimamizi wa mirathi.

2. Msimamizi wa  mirathi  atakapokuwa  amepatikana  basi  atapewa  fomu  namba 4 na 5 za  usimamizi  wa mirathi. Fomu  hizi  zinatolewa  na  mahakama  na  ni  uthibitisho  kuwa   fulani  ni  msimamizi  wa  mirathi halali.  Hoja hapa hakikisha  unazo hizo  fomu   mkononi.

3. Ukishakuwa  na  fomu  hizo  mkononi  basi  utatakiwa  kutafuta  na  kujaza  fomu  nyingine iitwayo  fomu  ya  uwakilishi  maalum  wa  marehemu kisheria( Lega personal representative). Fomu  hii  ni  namba 20  kwenye  kanuni  za  usajili wa ardhi.

Fomu  hii  ndiyo  inayowezesha jina  la marehemu  kutoka  na  kuingia  la  msimamizi  wa  mirathi  kwa  mujibu  wa kifungu  cha 67 cha  Sheria  ya  Usajili wa  ardhi.  Fomu  hii  inapatikana  mahakamani au kwa  wanasheria, au  ofisi  za  ardhi.  Hoja  hapa  ni  ipatikane  hiyo  fomu  na  ijazwe kwa ukamilifu.

4. Baada  ya  hapo, kwa  pamoja  yaani  utachukua fomu  ya  uwakilishi  maalum iambatanishwe na fomu  ya  usimamizi  wa  mirathi  na   kupelekwa  ofisi  ya  msajili   ofisi  za  ardhi.  Ofisi  hizi  zipo  kikanda  itategemea  uko  wapi  ili  uje  pa  kupeleka. Zipo  kanda  ya  ziwa, kaskazini, Dar es salaam makao  makuu  nk.

5. Panaweza  kuwepo  mahitaji  mengine  ya  ziada  kutegemea hali(status) ya  ardhi  yenyewe  kwa  wakati  huo  au kutegemea  maoni  ya  msajili  kuhusu  mazingira  halisi  ya ardhi  husika. Hata  hivyo  haya  yaliyoelezwa  ndiyo  ya  msingi na  kama  yatakuwepo hayo  ya  ziada basi ni  yale  madogo  madogo.

ANGALIZO.

Ni  muhimu  kuchukua  hatua  hizi  mapema  hasa  mara  tu  baada  ya  kupatikana  msimamizi  wa  mirathi.  Hii  itasaidia  kurahisisha  miamala  mingine  ambayo  warithi  na  msimamizi  wa  mirathi  wangependa  kuifanya kwa urahisi  ili  kunufaika  na  ardhi  husika,  kwa  mfano  kukopa, kugawa  kwa  warithi, kuuza, kupangisha nk.

Kama  hili  litakuwa halikufanyika  mapema  basi  miamala  mingine  itafanyika  lakini  si  kwa  urahisi  na  uharaka kama ambavyo lingekuwa limefanyika mapema.
Kwa  ufupi  machache haya  yanaweza  kukusaidia  ikiwa  ni  muhitaji  katika  hili.
MWANDISHI   WA   MAKALA  HAYA   NI   MWANASHERIA  NA  MSHAURI   WA  SHERIA  KUPITIA  GAZETI   LA  JAMHURI   KILA JUMANNE.  0784482959,  0714047241bashiryakub@ymail.com


Sunday, 3 December 2017

UTARATIBU UNAOSTAHILI KUFUATWA KABLA YA KUFUTIWA UMILIKI WA ARDHI.

|0 comments

Image result for HATI MILIKI
NA  BASHIR  YAKUB -

Yafaa  kujua  utaratibu unaotakiwa  kufuatwa  kabla  ya kufutiwa  hati miliki  ya  ardhi (nyumba/kiwanja).  Unapojua utaratibu  huu  ndipo  unapojua kama  ulionewa  au  hapana. Na kuonewa ni  pamoja na  kukiuka utaratibu.  Na  kukiuka  taratibu yoyote  ya  kisheria kunabatilisha  mchakato wa  kufutwa  kwa  hati yako na  kutakiwa  kurudishiwa  eneo  lako  au  fidia.

Makala  yaliyopita  tulieleza mambo  ambayo  ukifanya  unahesabika  kukiuka  masharti  ya  umiliki wa  ardhi   na ni hapo  unapoweza   kufutiwa  umiliki. Leo  tuangalie  utaratibu  wa  kufuta umiliki  ikiwa imethibitika  kuwa   tayari  umekiuka  masharti  hayo. Sheria  namba 4 ya 1999 , Sheria  Ya  ardhi  imeeleza  utaratibu  wa  kufuta  umiliki  wa  ardhi.

 UTARATIBU.

1.Ni  lazima  uwe umekiuka  masharti  au  moja  ya  masharti uliyopewa  wakati unakabidhiwa  ardhi/hati kwa  mujibu  wa  kifungu  cha 48 ( 1) cha  Sheria  ya  ardhi. Usikubali  kufutiwa  umiliki  ikiwa  hujakiuka  sharti/masharti ya umiliki uliyopewa,  labda   iwe  vinginevyo.

2.   Baada  ya  kuwa  umekiuka  masharti  yafaa  upewe  taarifa  maalum( notice) kwa  mujibu  wa  kifungu 48(2). Ni  taarifa inayoeleza  masharti  ya  umiliki  uliyokiuka  na  onyo  la  kufutiwa  umiliki.  Taarifa  hiyo  ni  ya  siku  90(miezi  mitatu).  Taarifa  hiyo utapewa wewe  mmiliki  na  kila  mwenye  maslahi  katika  ardhi  hiyo  mf, mpangaji, mrehani nk.

3.   Baada  ya  siku 90  kuisha na  pengine  hujajirekebisha  au  kufanya  kile  ulichoambiwa  kufanya  basi  kamishna  wa  ardhi  atatakiwa  kupeleka  pendekezo  kwa  rais  ili  kufutiwa umiliki. Ni  rais  tu  mwenye  mamlaka  ya  kufuta  umiliki  wa  ardhi. 

Zingatia, barua  au  nyaraka  nyingine yoyote  ambayo inasema  umefutiwa  umiliki  lakini  aliyefuta  sio  rais  wa  nchi,  sio  halali.

4.  Ikiwa rais  atakubali  kukufutia  umiliki  wa  ardhi basi  inatakiwa kufutwa  huko  kutangazwe  katika  gazeti  maalum  la  serikali/taarifa ya  serikali(GN)  na  katika  gazeti  la  kawaida(newspaper)  ambalo  linafika  eneo  ardhi  yako  ilipo.  Hii  ni  kwa  mujibu  wa  kifungu  cha 49(1).  Ili  utaratibu  uhesabike  umefuatwa  ni  lazima  matangazo  haya  yatolewe  la  sivyo  kufutiwa  huko  kunabatilika.

5.  Rais  atakapofuta  umiliki  wa  ardhi basi  ardhi  hiyo  itahama  kutoka  kwa  mmiliki  wa  awali  kwenda  serikalini  au  vinginevyo itakavyoamriwa kwa  mujibu  wa  kifungu cha 49(2).  

6. Ikiwa  kuna  maendelezo  yoyote  ya  kudumu  ambayo  ulifanya  kwenye  hiyo  ardhi  basi   ni  lazima  ulipwe  fidia  ya  maendelezo  hayo  kwa  mujibu  wa  kifungu  cha  49(3). 

Isipokuwa maendelezo  hayo  yawe  yalikuwa  ni sehemu  ya  masharti  ya  umiliki  wa  ardhi  hiyo.  Yasiwe  nje  ya  yale  uliyokuwa  umepewa kwenye umiliki.

7. Ikiwa   ardhi  hiyo  ilikuwa  inadaiwa  kodi au tozo  za ardhi basi  kodi  na  tozo  hizo  zinaondolewa  na  deni  hilo  linakufa, mpaka  isemwe  vinginevyo.  Hii  ni  kwa  mujibu  wa  kifungu cha 49(2)(e)..

NAMNA  YA  KUDAI  HAKI  YAKO  IKIWA  TARATIBU  ZIMEKIUKWA.

Kwanza, waweza  kupeleka  malalamiko  yako  kwa  kamishna  wa  ardhi    na  baadae  kwa  rais. Utaandika  barua  ikieleza kile  ambacho  unahisi  kuonewa au  taratibu  kukiukwa.

Pili, ni  kupeleka  malalamiko  yako  mahakamani. Hapo  sio barua  bali utapeleka  nyaraka  maalum  za  kufungulia  shauri(Plaint/Application). Humo  pia  utaeleza  pahala  unapohisi  kuonewa au  taratibu  kukiukwa pia.
Pia  unaqweza  kuchukua  hatua  hizi  kwa  pmoja na  kwas  wakati moja.
MWANDISHI   WA   MAKALA  HAYA   NI   MWANASHERIA  NA  MSHAURI   WA  SHERIA  KUPITIA  GAZETI   LA  JAMHURI   KILA   JUMANNE.  0784482959,  0714047241bashiryakub@ymail.com




Wednesday, 15 November 2017

UFANYE NINI UKIGUNDUA UMENUNUA ARDHI ILIYOWEKWA REHANI BILA KUJUA ?.

|0 comments
Image result for NYUMBA NA KIWANJA

NA BASHIR   YAKUB - 

Umenunua  kiwanja  au  nyumba.  Aliyekuuzia  amekuhahakikishia  kuwa kiwanja/nyumba  hiyo iko  salama  na  haina  mgogoro  wowote. Mbali  na  mgogoro  pia  amekuhakikishia  kuwa  kiwanja/nyumba  hiyo  hajaiweka  rehani  popote  ili  kuchukua  mkopo.

Amekuhakikishia  kuwa  mpaka  wakati unanunua  kiwanja/nyumba hiyo, ni kuwa  iko  salama  na  haijashikiliwa  na  benki  au taasisi  yoyote  ya  fedha  kwa  ajili  ya  mkopo.

Au pengine  hukuuliza  kabisa  kama  kuna  deni lolote,  umejikuta tu  umenunua  bila  kuuliza  swali  kama hilo. Baadae  sasa  ndio  unagundua  kuwa  kiwanja/nyumba  uliyonunua kuna taasisi  moja  ya  fedha  ambapo  aliyekuuuzia  alichukua  mkopo  na  kuiweka   dhamana/rehani  na  bado  hajamalizia  mkopo huo.

Taasisi  hiyo inakuonesha  nyaraka  halali  za  kushikilia  kiwanja/nyumba  hiyo kama  dhamana  muda  mrefu  hata  kabla wewe  hujanunua. Na  kwa  bahati  mbaya  aliyekuuzia hujui  tena  alipo  au  bahati  nzuri  unajua  alipo.

 Lakini hata ukijua alipo, tayari  umeishanunua  na  hela  ulishampa  na  kila  kitu  kilikwishakamilika. Nini  kinakusaidia  kukutoa  katika  hali  hii  ambayo  sasa unaelekea  kuingia  katika mgogoro  mkubwa wenye  sura ya hasara.
Sheria  namba 4 ya 199, Sheria  ya  ardhi  itatupatia majibu   ya  jambo  hili.

1.UNUNUZI WA AINA HIYO UNAVYOTAMBULIKA KISHERIA.

Ununuzi  wa  aina hiyo  unatambulika  kama  aina  ya ununuzi ambao  unaingilia  haki  ya  mtoa  mkopo. Kifungu  cha  69(1) cha  sheria  hiyo  kinauita  ununuzi  huo  kama  ununuzi  unaolenga  kupora/kuharibu(defeat)  haki  ya  mtoa  mkopo.

Mtoa  mkopo  hapa  ni  benki  au  taasisi  nyingine  ya  fedha iliyotoa  mkopo.
Kwahiyo  kujikuta  umenunua  eneo  lenye  mazingira  ya namna hiyo hadhi  yake ni kama ilivyoelezwa hapa juu.

2. HAKI  ALIZONAZO MTOA  MKOPO DHIDI YAKO MNUNUZI.    

Kifungu  cha  7(1)( cha  sheria  tajwa   kinasema  kuwa  ikiwa mtoa  mkopo  atagundua  kuwa  rehani  aliyoshikilia  imeuzwa bila taarifa/kuhusishwa, basi  atakuwa  na  haki  ya  kwenda  mahakamani  na  kudai  kutenguliwa(set aside)  kwa  ununuzi  huo.  Ununuzi  wako  wa  eneo  husika  utatenguliwa  na  mahakama.

 Kwenda  mahakamani  ni  baada  ya  kukutaka  mnunuzi  uondoke  au  uachie hiyo  ardhi  kwakuwa  ilikuwa  rehani  na  pengine  ukakataa.  Ikiwa  utakubali kuachia  kirahisi na kukubali  hasara  basi  haitakuwepo  haja  ya  mtoa  mkopo  kwenda  mahakamani.

Lakini ikiwa  utakaidi  basi  ataiomba  mahakama  itengue  ununuzi  wako kwakuwa  umeuziwa  wakati  akiwa  ameshikilia eneo  hilo  kama  dhamana/rehani.

3.  JE  WEWE MNUNUZI  UNA  HAKI  GANI.      

Kifungu  cha  71 ( 1) kinaeleza jambo  moja  ambalo  linaweza  kukusaidia  kama mnunuzi  katika  mazingira  kama  haya.  Ni  kuwa  utatakiwa  kuthibitisha  kuwa  wakati  unanunua  haukujua  kabisa  kama  nyumba/kiwanja hicho  kiliwekwa  rehani  sehemu.  Ni  kazi  yako  kuhakikisha  unathibitisha  kutokufahamu kabisa  lolote  kuhusu  kuwekwa  kwake  rehani  wakati  ukinunua.

Ikiwa  utaweza  kulithibitisha  hilo  basi  kifungu hicho  kinaeleza  kuwa  mahakama  haitatoa  amri  ya  kutengua  ununuzi  wako. Hilo  ndilo  linaloweza  kukuokoa  na kadhia  hii.

Hata  hivyo  kuthibitisha  jambo hili kuwa  hukujua  kuna  misingi  yake. Kifungu  cha 71(2) kimetaja  msingi  mkuu  wa  kuthibitisha  kuwa   hukujua ni  kuonesha kwa ushahidi   kuwa  kabla  ya  kununua  ulifanya  utafiti  wa kutosha(due diligence/actual  and constructive notice),  na  unaokidhi  viwango  vya  kisheria ili  kujiridhisha  kuwa eneo  unalonunua halina  tatizo/mgogoro.

Moja ya  hatua  unayotakiwa  kuthibitisha  ni kuonesha  kuwa  ulifanya  “official  search”  na taratibu nyingine ambazo  zinakidhi  viwango vya kisheria katika  kujiridhisha  kabla  ya  kununua.

Basi  ukiweza  kuthibitisha  hayo  ununuzi  wako hautatenguliwa. Na hapo ndipo tunaposisitiza  sana kuhusu  kufuata taratibu za kisheria za manunuzi ya ardhi lengo likiwa  kukuweka  salama na hatari  kama hizi  mbeleni. Tujihadhari.
MWANDISHI   WA   MAKALA  HAYA   NI   MWANASHERIA  NA  MSHAURI   WA  SHERIA  KUPITIA  GAZETI   LA  JAMHURI   KILA   JUMANNE.  0784482959,  0714047241bashiryakub@ymail.com


Wednesday, 1 November 2017

JE WAJUA KUTELEKEZA ARDHI NI PAMOJA NA HAYA.

|0 comments

Image result for ARDHI YETU

NA  BASHIR  YAKUB -

Kuna  mambo ambayo  yafaa  tujihadhari  nayo  sana  hasa  kipindi  hiki. Wengi wamefutiwa  umiliki wa  ardhi. Takwimu  za kufutiwa ni kubwa sana kipindi hiki kama ulikuwa hujui. Kwa  watu  wanaonunua  ardhi  na  kwenda  kuishi  nje  ya  nchi  hili  lawahusu  sana kabla hamjapoteza ardhi zenu.  

Najua  unachojua kuhusu  kutelekeza ardhi  ni pengine  kutokujenga,  au  kutoitumia  kama ilivyopangiwa matumizi, nk. Ni kweli lakini  hiyo ni maana  finyu  ya kutelekeza ardhi. 

Maana  ni  zaidi ya hiyo,  na  hapa tutaona  ili  ujihadhari na  uwezekano wa  kupoteza  ardhi  yako.

1.MAMBO  AMBAYO  UKIFANYA  UTAHESABIKA  KUTELEKEZA  ARDHI.

Mambo  haya  yameelezwa   na  Sheria  Namba  4  ya  ardhi  ya  1999 kifungu  cha  51(1).

( a ) Kutokulipa  kodi, tozo  au  ushuru  wowote  ambao  upo  kisheria  kwa  ajili  ya  ardhi  ni  kutelekeza  ardhi  kwa  mujibu  wa  sheria hiyo.  Mnazijua  kodi  za  majengo,  kodi  za  ardhi  nk.  Hizi  ni  muhimu  sana  na  kimsingi  ndizo  zinazoeleza  uhai  wa  ardhi  yako.

Ikiwa hulipi  hizi  hata  kama  eneo  hilo  umejenga  kiwanda  kinachofanya  kazi  saa  24  siku  7  za  wiki  bado  mbele  ya  macho  ya  sheria  unahesabika  kutelekeza  ardhi.  Dawa  ya  kuepuka  hili  ni  ndogo.  Lipa  hizo  kodi  na  tozo  kwa  mujibu  wa  sheria. Yamkini  hizi  huwa si  pesa  nyingi  sana ya  kumshinda  mmiliki  kulipa.

( b ) Jengo  ndani  ya  ardhi  kuwa  gofu  ni  kutelekeza  ardhi  kwa  mujibu  wa  sheria.  Lakini  pia   katika eneo  hilo  sheria  imetumia  neno “disrepair”.  Maana   yake  kutokufanya  ukarabati.  Kwa  tafsiri  hii  ni  kuwa  kumbe  hata  kutokufanyia  majengo  yetu ukarabati  nako ni  kutelekeza  ardhi.

Utaona  katikati  ya  miji  yetu  majengo ya  zamani machafu,  yaliyopauka. Japo  ndani  mwake  watu  wanaishi  na  maofisi  yamo  bado kwa tafsiri  ya  neno  “disrepair”  ni  kuwa  jengo  hilo  limetelekezwa.  Na  sheria  imeeleza  zaidi  kuwa itakuwa  mbaya  zaidi  ikiwa  jengo  hilo  linahatarisha  afya  au maisha  ya  watumiaji  wake , majirani  au  hata  wapita  njia.

( c )  Sheria  inasema  ikiwa  mmiliki  ardhi  ameondoka  nchini  na  hakuacha  mtu  yeyote  hapa  nchini  wa  kuangalia  ardhi  ile  kwa  ajili  ya  kuilinda  na  kutekeleza  masharti  yote  yanayohitajika kisheria  kwa  ardhi  hiyo basi atakuwa ametelekeza ardhi hiyo.  Sheria  imetaja  kabisa  maneno  mtu  “aliyeondoka  nchini”.  Hii  maana  yake  ni  maalum  kwa  Watanzania  wanaoishi  nje  ya  nchi.

Unayemuachia  ardhi  kazi  yake  kubwa   si  kukaa  kama  mlinzi kwenye  ardhi  hiyo. Laa hasha,  bali  kazi  yake  kubwa ni  kuhakikisha  anatekeleza  masharti  ya  umiliki  wa  ardhi  kwa mujibu  wa  sheria  kwa  niaba  yako.  

Na kama  kuna  mambo  ambayo yatahitaji  sahihi  yako  basi  ni  kuhakikisha  yanakufikia  na  kuyatia  sahihi  kama  inavyohitajika.

Wengi  walio  nje  wamefutiwa  umiliki  wa  ardhi   kwa  kukosa hili. Usimamizi  wa  ardhi  zao. Hata hiyvo  kifungu  hicho kimeeleza utaratibu  wa  kumtaarifu  Kamishna  wa rdhi  kuhusu  ardhi  yako  kabla  hujaondoka kwenda nje. Hii  inaweza  sana  kukuweka  salama.

 ( d ) Pia   ardhi  kuacha  kutumika  kwa manufaa, au  ardhi  kuwa imeharibiwa  kwa maana  ya  uharibifu  wa  mazingira nako ni kutelekeza ardhi. Unaweza kuwa  uharibifu   uliosababisha  wewe  au  wa  asili.

2.  IPI  ADHABU  YA  KUTELEKEZA  ARDHI.

Adhabu  ya  kutelekeza ardhi  ni kufutiwa  umiliki   kwa  mujibu  wa  kifungu  cha  49  cha  sheria  hiyo.  Ukifutiwa  umiliki  ardhi yako  atapewa  mtu  mwingine  au  itaingia  kwenye hifadhi  ya  ardhi ya serikali  inayosubiri kugawiwa. Ni  kitu  kibaya  sana.

Makala  nyingine  nitaeleza  taratibu  zinazotakiwa kufuatwa  kabla hujafutiwa umiliki wa ardhi  ili  ujue  kama  umeonewa  iwapo  limekutokea hili  au  kama  halijakutokea   ujue  kuwa  kwa  dalili  hizi  sasa  naanza   kufutiwa  umiliki.
MWANDISHI   WA   MAKALA  HAYA   NI   MWANASHERIA  NA  MSHAURI   WA  SHERIA  KUPITIA  GAZETI   LA  JAMHURI   KILA   JUMANNE.  0784482959,  0714047241bashiryakub@ymail.com